Theoretical and empirical analysis of risk in classical and behavioral finance

[A. S. Vasić]

IX, 252 lista

Izazovi koje nosi savremeni način poslovanja dodatno su otežali procenu rizika finansijskih i investicionih odluka učesnika na finansijskim tržištima. Klasične i bihevioralne finansije ukazale su na različite pristupe u sagledavanju rizika. Polazeći od strogih pretpostavki, u klasičnim finansijama su učesnici na finansijskim tržištima predstavljeni kao savršeno racionalne i proračunate osobe, sa neograničenim kapacitetima obrade informacija i bez sklonosti pravljenju sistemskih grešaka. Klasične finansije proučavaju objektivni rizik, koji se kvantitativno izražava i zasnovan je na numeričkim iskazima prošlih događaja. Bihevioralne finansije, s druge strane, nastoje da pojedince približe realnim uslovima funkcionisanja finansijskih tržišta. Stoga su u fokusu interesovanja ove teorije donosioci odluka sa svojim kognitivnim ograničenjima i psihološkim uzrocima grešaka koje prave u odlučivanju. Sa stanovišta bihevioralnih finansija, subjektivni aspekt rizika koji obuhvata kognitivnu i emocionalnu komponentu ima ključnu ulogu u definisanju, proceni i objašnjenju rizika. Osnovni cilj doktorske disertacije je da se na osnovu sprovedene, teorijsko-empirijske analize dođe do naučnih i praktično primenjivih saznanja o značaju klasičnog i bihevioralnog pristupa u sagledavanju rizika. Sprovedeno empirijsko istraživanje u radu, kojim je ispitivan uticaj bihevioralnog aspekta posmatranja rizika na preuzimanje rizika, je zasnovano na primeni metoda eksperimenta realizovanog zajedno sa posebno dizajniranim upitnikom. Rezultati primene modeliranja strukturalnih jednačina su pokazali da rizični stavovi i rizične percepcije ostvaruju statistički značajan uticaj na rizično preuzimanje. Takođe, rezultati su pokazali da je ostvaren statistički značajan uticaj pristrasnosti u ponašanju na rizične stavove.

The challenges carried by the modern way of doing business further made it difficult to assess the risk of financial and investment decisions of participants in the financial markets. Classical and behavioral finance have pointed out different approaches to risk. From the point of view of classical finance participants in the financial markets are perfectly rational and calculated persons with unlimited information processing capacities and without a propensity to make system errors. Classical finance studies objective risk, quantitatively expressed, and based on numerical statements of past events. Behavioral finance, on the other hand, seeks to bring individuals closer to the real conditions of the functioning of financial markets. The focus of interest of this theory is individuals with their cognitive limitations and psychological causes of errors in decision-making. From the point of view of behavioral finance, the subjective aspect of risk, which includes cognitive and emotional components, has a key role in defining, evaluating, and explaining risk. The main goal of the doctoral dissertation is to arrive at scientific and practically applicable knowledge on the importance of the classical and behavioral approach in assessing risk based on the conducted theoretical and empirical analysis. The empirical research carried out in the paper, which examined the influence of the behavioral aspect of risk on risk-taking, is based on the application of the experiment method conducted together with a specially designed questionnaire. The results of applying structural equation modeling showed that risk attitude and risk perception have a statistically significant impact on risk-taking. Also, the results showed that there was a statistically significant effect of behavioral biases on risk attitude.

klasične finansije, bihevioralne finansije, preuzimanje rizika, rizični stavovi, rizične percepcije, pristrasnosti u ponašanju

classical finance, behavioral finance, risk-taking, risk attitude, risk perception, behavioral biases

336.01:159.9.019.4(043.3)

Tekst