Vocalic system from regional variety to foreign language: phonetic and phonological analysis of the English-Serbian interlanguage

[M. N. Janevska]

317 str.

Predmet doktorske disertacije jeste analiza vokalskih jedinica u englesko- srpskom međujeziku govornika čiji se maternji dijalekat razlikuje. Poseban fokus je na opservaciji monoftonga opšteameričkog varijeteta, odn. vokala /ɪ, i, ʊ, u, ɛ, æ, ʌ, ɑ, ɔ/ u međujeziku ispitanika poreklom iz kosovsko-resavske, šumadijsko-vojvođanske i hercegovačko-krajiške dijalekatske zone. Tri grupe govornika čiji je govor analiziran formirane su na osnovu dijalekatskog porekla učesnika, dok su u pogledu ostalih varijabli grupe homogene. Zadaci za prikupljanje korpusa podrazumevaju čitanje reči koje ilustruju posmatrane vokale, a koje su umetnute u okvirne rečenice na srpskom i engleskom jeziku. Istraživanje se temelji na dominantnim teorijskim modelima o usvajanju fonoloških sistema, tj. Revidiranom modelu učenja govora (Flegi, Bon 2021) i Modelu perceptivne asimilacije – J2 (Best, Tajler 2007). Primarni cilj disertacije je ispitivanje interferencije J1 dijalekta na usvajanje J2 vokalskih kategorija. Rezultati analize pokazali su da postoji međudijalekatska neujednačenost u produkciji određenih maternjih glasova. Konkretno, kod govornika kosovsko-resavskog i šumadijsko-vojvođanskog dijalekta ta razlika tiče se otvorenijeg izgovora kratkih vokala /o/ i /u/ kod kosovsko-resavskih ispitanika, dok izgovor govornika iz kosovsko- resavske i hercegovačko-krajiške zone razlikuje otvorenost vokala /e/, /o/ i /uː/. Kada je reč o položaju J2 jedinica u vokalskom prostoru, veća varijabilnost primećuje se unutar svakog dijalekta nego između njih, što ukazuje na slab dijalekatski uticaj. Ispitanici uglavnom teže da uspostave kvalitativnu razliku između J2 i J1 kategorija, iako kvalitet J2 vokala nije sasvim adekvatan. Američki vokali /ʌ/, /ɛ/ i /i/ su kod velikog broja govornika supstituisani srpskim vokalima /a/, /e/ i /iː/. Za ostale vokale može se konstatovati da je došlo do formiranja kompozitnog kvaliteta, budući da su F1 i F2 vrednosti između tipičnih vrednosti za J1 i J2 vokale. Najčešći tipovi asimilacije jesu nekategorizovani–kategorizovani tip (engl. UC type), kombinacija dva nekategorizovana glasa (engl. UU type) i asimilacija dva J2 glasa u istu J1 kategoriju (engl. CG type). Neadekvatan vokalski kvalitet, kao i uočene supstitucije J2 vokala vokalima iz J1 pokazuju da u međujeziku naših govornika postoji uzajaman J1–J2 uticaj.

The present dissertation examined the production of vowel segments in English-Serbian Interlanguage. Nine General American monophthongs (/ɪ, i, ʊ, u, ɛ, æ, ʌ, ɑ, ɔ/) were produced by three groups of Serbian speakers differing in their dialectal background. More specifically, ten speakers of Kosovo-Resavian, Šumadija-Vojvodina and Herzegovina-Krajina dialect were recorded reading a list of Serbian and English words that were pronounced in a carrier sentences task. Vowel production was investigated in the light of relevant theoretical models – the Revised Speech Learning Model (SLM–r) (Flege, Bohn 2021) and the Perceptual Assimilation Model of L2 Learning (PAM–L2) (Best, Tyler 2007). The aim of this research was to examine how different L1 dialects affect L2 category acquisition. The results suggest that there are some between-group differences in the realization of certain L1 vowels. Namely, one of the said differences involves a more open realization of the /o/ and /u/ vowel in the speech of our Kosovo-Resavian subjects, compared to the speech of our subjects originating from the Šumadija-Vojvodina area. Differences in vowel openness were also observed between Kosovo-Resavian and Herzegovina-Krajina subjects for /e/, /o/ and /uː/, which were produced as more open by the first group of speakers. Greater variability in the production of L2 vowels was observed within the three groups, rather than between them, which indicates a rather weak dialectal influence. The results also indicate that our subjects’ L2 categories tend to be deflected away from their L1 vowels in order to maintain a necessary difference between L1 and L2 sounds that exist in a common phonological space. However, the established L2 categories differ from the native speakers’ categories for those L2 sounds. Most of our subjects perceived L2 vowels /ʌ/, /ɛ/ и /i/ as instances of their L1 categories, i.e. vowels /а/, /е/ и /iː/ and were pronounced as such. A composite L1–L2 category was formed for the remaining L2 vowels. The most common assimilation types were the uncategorized-categorized type (i.e. UC type), a combination of two uncategorized sounds (i.e. UU type) and the assimilation of two L2 phonemes to the same L1 phonological category but with a perceived difference in goodness-of-fit (i.e. CG type). The said divergences from L2 phonetic norms and the observed substitutions of L2 vowels with L1 sounds suggest that there is a mutual L1–L2 influence.

kosovsko-resavski dijalekat, šumadijsko-vojvođanski dijalekat, hercegovačko-krajiški dijalekat, opšteamerički varijetet, međujezik, vokalski sistem, produkcija vokala, akustička fonetika

Kosovo-Resavian dialect, Šumadija-Vojvodina dialect, Herzegovina- Krajina dialect, General American, Interlanguage, vocalic system, vowel production, acoustic analysis

811.111'282.3'342.1(043.3) 811.163.41'282.3'342.1(043.3)

Tekst