Onomatopoeia in comics and other genres

[J. R. Kitanović]

231 str.

Predmet analize ove doktorske disertacije jeste istraživanje jezičko-stilskih osobenosti semantičkih struktura onomatopejskih jedinica i prevodilačkih postupaka, koji se primenjuju u savremenom srpskom jeziku. Istraživački korpus obuhvata originalne francuske stripove, kao što su Astérix, Tintin, Iznogoud, Lucky Luke i Les Schtroumpfs i njihove srpske prevode. Uz ovo, analizirani su i pažljivo odabrani prozni tekstovi domaćih i stranih pisaca, što nam je omogućilo uporednu analizu stilskih osobenosti onomatopeja u različitim žanrovskim kontekstima. Metodološki okvir ove disertacije zasnovan je na četvoroaspekatskom pristupu, koji podrazumeva fonološki, grafološki, semantičko-pragmatički i stilistički aspekt istraživanja. Posebna pažnja posvećena je odnosu između zvučnih i vizuelnih komponenata u stripu, budući da onomatopeje u okviru ovog medija deluju kao simbioza leksičkog i grafičkog sloja, što kao posledicu ima specifičnu formu ikoničnosti, koju prozni žanrovi ne mogu u potpunosti preneti. Sistematična semantička analiza omogućila je izdvajanje jedanaest podtipova onomatopeja prema primarnom proizvođaču zvuka, u okviru postojeće klasifikacije svih modela i podmodela upravnog i neupravnog govora, što dodatno olakšava praćenje njihove stilske upotrebe i pragmatičkog potencijala. Analiza prevodilačkih postupaka ukazala je na tehniku transkodiranja kao dominantnu strategiju, uz značajne fonološke i grafičke adaptacije. U okviru disertacije, empirijski su potvrđene sve polazne hipoteze. Dokazano je da je razgraničenje onomatopeja u odnosu na uzvike najpouzdaniji kriterijum njihove lingvističke klasifikacije, kao i da onomatopeje često predstavljaju važnu komponentu individualnog stila pojedinih autora. Takođe, konstrastivnom analizom je potvrđeno da srpski prevodi stripova sadrže znatno bogatiji i raznovrsniji onomatopejski fond od francuskih originala. Iako kulturološka uslovljenost zvukova ograničava univerzalno prevođenje, ona istovremeno podstiče prevodioce na kreativne i originalne adaptacije. Ovo istraživanje pruža značajan doprinos boljem razumevanju zvučno-vizuelne ikoničnosti onomatopejskih jedinica i proširuje postojeća znanja u oblasti lingvistike stripa. Pored toga, otvara prostor za buduće multimodalne i prevodilačke analize, ukazujući na potrebu za dubljim razumevanjem uloge onomatopeja u dinamičnom kontekstu savremene komunikacije.

The subject of this doctoral dissertation is the analysis of linguistic and stylistic features, semantic structures of onomatopoeic units, and translation procedures applied in contemporary Serbian language. The research corpus includes original French comics such as Astérix, Tintin, Iznogoud, Lucky Luke, and Les Schtroumpfs, alongside their Serbian translations. Additionally, selected prose texts by domestic and foreign authors were analyzed allowing for a comparative examination of stylistic characteristics of onomatopoeia within different genre contexts. The methodological framework of this dissertation is based on four-aspect approach, encompassing phonological, graphological, semantic-pragmatic, and stylistic dimensions. Special attention is given to the relationship between acoustic and visual components within comics, considering that in this medium, onomatopoeia functions as a symbiosis of lexical and graphic layers, resulting in a specific form of iconicity which prose genres cannot fully replicate. Systematic semantic analysis enabled the identification of eleven subtypes of onomatopoeia, classified according to the primary sound producer, within the existing classification of all models and submodels of direct and indirect speech, facilitating further tracking of their stylistic usage and pragmatic potential. The analysis of translation procedures identified transcoding as the dominant strategy, accompanied by significant phonological and graphic adaptations. Within this dissertation, all initial hypotheses were empirically verified. It was demonstrated that the distinction between onomatopoeia and interjections represents the most reliable criterion for linguistic classification, and that onomatopoeias frequently constitute a significant component of individual authors’ styles. Contrastive analysis further confirmed that Serbian translations of comics possess a considerably richer and more diverse inventory of onomatopoeais compared to the French originals. Although the cultural conditioning of sounds limits universal translatability, it simultaneously encourages translators towards creative and original adaptations. This research significantly contributes to a deeper understanding of the sound-visual iconicity of onomatopoeic units and expands existing knowledge in the field of comics linguistics. Moreover, it opens up opportunities for future multimodal and translation analyses, highlighting the necessity for deeper comprehension of the role of onomatopoeia within the dynamic context of contemporary communication.

lingvistika, stilistika, semantika, prevođenje, strip, grafički roman, upravni govor, neupravni govor, uzvik, onomatopeja

linguistics, stylistics, semantics, translation, direct speech, indirect speech, graphic novel, comic, interjection, onomatopoeia

811.163.41'38'37:741.52(043.3)

Tekst